ข่าวประชาสัมพันธ์

ส่ง"M-Sense"ชุดทดสอบสารหนูแม่น้ำสายใช้ง่ายรู้ผลไวช่วยชาวบ้าน

"อ.เชน" บุกชายแดนแม่สาย ตรวจจุดปนเปื้อน แก้ปัญหาด้วย "M-Sense" เซนเซอร์ตรวจสารหนูที่ชาวบ้านเข้าถึงได้-ใช้ง่าย 5 นาทีรู้ผล ต้นทุน 60 บาท สกัดภัยแหล่งน้ำพิษ จ่อชง ศปช. ผุดโมเดลชะลอน้ำดักตะกอน

 

เมื่อวันที่ 15 พ.ย.69 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำคณะไปที่บริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ตรวจสอบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสาย นำนวัตกรรม จากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ช่วยเหลือประชาชนอย่างเร่งด่วน

รายงานแจ้งว่าจุดเสี่ยงริมฝั่งแม่น้ำ สภาพน้ำมีสีขุ่นแดงเห็นได้ชัด ศ.ดร.ยศชนัน ได้สังเกตการณ์การปฏิบัติงานของทีมนักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ซึ่งนำนวัตกรรม "M-Sense" (เอ็ม-เซนส์) ชุดทดสอบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักภาคสนาม ประยุกต์ใช้แก้ปัญหาโดยทีมนักวิจัยได้อธิบายการใช้ที่ง่าย ไม่ซับซ้อน อุปกรณ์หลักประกอบด้วย "น้ำยาทดสอบ" และ "แผ่นชิปขั้วไฟฟ้า" โดยนำแผ่นชิปขั้วไฟฟ้าเสียบเข้ากับเครื่องอ่าน เชื่อมต่อกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ซึ่งตั้งค่าสำหรับการตรวจวัดไว้แล้ว นำตัวอย่างน้ำที่จะตรวจผสมเข้ากับน้ำยาทดสอบ เขย่าให้เข้ากัน ใช้หลอดดูด (Dropper) ดูดน้ำตัวอย่างที่ผสมแล้วหยดลงบนแผ่นชิปขั้วไฟฟ้า กดสั่งการประมวลผลผ่านคอมพิวเตอร์ เซนเซอร์จะวิเคราะห์และแสดงผลปริมาณสารหนูเป็นตัวเลข บนหน้าจอคอมพิวเตอร์ภายในเวลา 3-5 นาที

M-Sense ตรวจวัดคุณภาพน้ำได้รวดเร็ว ให้ผลใกล้เคียงกับห้องปฏิบัติการกลาง มีต้นทุนต่ำกว่ามากเพียง 60 บาทต่อครั้ง หน่วยงานท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้นำชุมชน จึงเข้าถึงเครื่องมือ ใช้เฝ้าระวัง คัดกรอง และแจ้งเตือนชาวบ้านงดใช้น้ำได้อย่างรวดเร็ว หากพบค่าสารหนูสูงเกินมาตรฐาน ช่วยลดความตื่นตระหนกและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนได้อย่างทันท่วงที

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า แม้จะไม่ได้เป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบโดยตรง แต่กระทรวง อว. จะสนับสนุนการแก้ปัญหา เป็นกองหนุนการแก้วิกฤตข้ามพรมแดน และเตรียมนำเสนอที่ประชุมศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม (ศปช.) ส่วนหน้า ภาคเหนือ ให้พิจารณาแผนที่มีการศึกษาโมเดลการสร้างระบบชะลอน้ำ ให้กระแสน้ำไหลช้าลง เพื่อให้ตะกอนดินที่ปนเปื้อนสารพิษจะตกลงสู่ก้นแม่น้ำ แล้วใช้เครื่องจักรขุดลอก เก็บตะกอน ออกไปกำจัดอย่างถูกวิธีและปลอดภัย จะช่วยลดปริมาณสารหนูในระบบนิเวศของแม่น้ำสายลงได้ ทั้งนี้ สารหนูและโลหะหนักมักปะปนมากับความขุ่น หรือตะกอนดิน ที่ไหลมาตามน้ำ การชะลอน้ำจะให้ตะกอนตกลง

การตรวจสอบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสายครั้งนี้ มีคณะผู้บริหารและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม ได้แก่ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์, ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ดร.ธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำรองนายกรัฐมนตรี, นายศึกษิษฏ์ ศรีจอมขวัญ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผอ.สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.), ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผอ.สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย และผู้แทนจากหน่วยงานในจังหวัดเชียงราย