ข่าวประชาสัมพันธ์

ยศชนันซูมแจ้งจากจีน’สีจิ้นผิง’ร่วมคลี่คลายสารหนูเชียงราย

“ยศชนัน” ออนไลน์แจ้งหลังพบ “ปธน.สี” ร่วมนายกฯ ลุยถก 3 ฝ่ายไทย-เมียนมา-จีน สยบสารหนูแม่น้ำกก-สาย ลุยมาตรการด่วน ดัน “ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ” ป้องนาข้าว 2.7 หมื่นไร่ สร้างประปาบาดาล–สกัดลักลอบแร่-เปิด Agri-Map เช็กโซนปลอดภัย

รายงานแจ้งว่า การประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ครั้งที่ 2/2569 ที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 เพื่อติดตามและเร่งขับเคลื่อน 6 มาตรการเร่งด่วนแก้ปัญหาสารหนูในแม่น้ำกก–สาย มีนายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมด้วยผู้แทนจาก ปภ. กรมควบคุมมลพิษ การประปาส่วนภูมิภาค กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงสาธารณสุข กรมวิชาการเกษตร กรมประมง กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงบประมาณ หน่วยงานความมั่นคง รวมถึงจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย เข้าร่วมประชุม  โดย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมผ่านระบบออนไลน์ (Zoom) จากสาธารณรัฐประชาชนจีน  ภายหลังเสร็จสิ้นภารกิจร่วมคณะนายกรัฐมนตรีเข้าเยี่ยมคารวะ นายสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน

ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยความคืบหน้าการเข้าหารือระหว่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี กับประธานาธิบดี สี จิ้น ผิง ว่าการพูดคุยเป็นไปในทิศทางที่ดี ทั้งสองฝ่ายต่างรับรู้ถึงปัญหาและมีความเห็นพ้องต้องกัน พร้อมร่วมมือคลี่คลายปัญหา โดยให้จัดตั้งคณะทำงานด้านเทคนิคร่วมกันเข้าไปตรวจสอบและหยุดยั้งสารพิษที่แหล่งกำเนิด ทั้งนี้ รัฐบาลจะนำสาระสำคัญทั้งหมดไปหารืออย่างเป็นทางการในการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา-จีน ระหว่างวันที่ 24–26 พฤศจิกายน 2569 ที่กระทรวงการต่างประเทศ โดยใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เป็นฐานเจรจา ทั้งผลการตรวจวัดของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการวิเคราะห์ไอโซโทปโดยกระทรวง อว. เพื่อตรวจ “ลายนิ้วมือ” พิสูจน์แหล่งที่มาของสารหนูอย่างแม่นยำ

ในที่ประชุม กระทรวง อว. ได้เสนอ “ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ” ผลงานวิจัยร่วมของ สกสว. มหาวิทยาลัยนเรศวร และสถาบัน DHI เพราะสารหนูส่วนใหญ่เกาะติดมากับ “ตะกอนละเอียด” ทำงาน 5 ขั้นตอนควบคุมด้วย AI คือ “ดัก-ตก-ดูด-รีด-คืน” โดยเติมสารจับตะกอนเฉพาะช่วงน้ำขุ่นเกินเกณฑ์ ชะลอน้ำในรางกวนช้า ปิดประตูรับน้ำอัตโนมัติช่วงน้ำหลาก และตรวจค่าสารหนูก่อนปล่อยน้ำใสคืนแม่น้ำ ติดตั้งจอแสดงผลเรียลไทม์ให้ชาวบ้านตรวจสอบได้ ตะกอนพิษจะดูดออกทุกวัน รีดน้ำ และตรวจแล็บทุกล็อต ก่อนส่งไปตรึงถาวรในโรงปูนซีเมนต์หรือฝังกลบในหลุมปลอดภัยตามเกณฑ์กรมควบคุมมลพิษ โดยชั่งน้ำหนักและติดรหัสตรวจสอบย้อนหลังได้ทุกตัน

จากการจำลองแบบคาดว่า ระบบกำจัดสารหนูได้ถึง 94.6% หากสร้างครบ 3 ชุดริมแม่น้ำสาย ช่วง กม.ที่ 95–99 แม่น้ำสายจะผ่านมาตรฐาน 476 จาก 523 วัน และประปาแม่สายผลิตน้ำได้ทุกวันจากเดิมที่ต้องหยุดผลิต 17 วัน ที่ประชุมจึงเห็นชอบให้นำร่องแบบ Sandbox ที่หัวงานชลประทานแม่สาย เป็นเวลา 18 เดือน ครอบคลุมฤดูฝนปี 2570 เพื่อลดสารหนูไหลลงนา 94% คุ้มครองนาข้าวราว 27,000 ไร่ ของผู้ใช้น้ำ 3,356 ราย  กรมชลประทานและสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(สกสว.) จะลงพื้นที่วันจันทร์ที่23พฤศจิกายน สำรวจจุดทำบ่อดักและบำบัดตะกอนครบวงจรที่บ้านเหมืองแดง อ.แม่สาย และฝายเชียงราย

รายงานแจ้งด้วยว่า กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมออกประกาศกำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้า–ส่งออก เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ถึงแหล่งที่มา โดยทำงานร่วมกับหน่วยงานความมั่นคงปิดช่องว่างการลักลอบเคลื่อนย้ายแร่ผิดกฎหมาย 

ด้านภาคเกษตรและประมง จะเก็บตัวอย่างพืช ดิน และน้ำ 50 จุด ใน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายนนี้ นำออกเผยแพร่แผนที่ Agri-Map แบ่งพื้นที่เป็นโซนเขียว เหลือง และแดง ในวันที่ 15 ธันวาคม 2569 โดยผลผลิตโซนเขียวจะได้รับรองมาตรฐาน GAP เพื่อไม่ให้เหมารวมว่าทุกพื้นที่ปนเปื้อน ส่วนพืชผลที่มีสารพิษเกินมาตรฐานจะมีการรับซื้อเพื่อนำไปทำลาย ขณะที่ปลาและกุ้งที่ตรวจแล้วมีค่าสารหนูไม่เกินเกณฑ์ แต่แนะนำให้นำเครื่องในออกก่อนรับประทาน

ระหว่างรอโครงสร้างระยะยาว รัฐบาลวางแผนดูแลน้ำสะอาดครบทั้ง 3 ระยะ ควบคู่การส่งนวัตกรรมจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ลงพื้นที่ โดยส่งมอบชุดตรวจ “M-Sense” รู้ผลใน 3-5 นาที ให้ สำนักงานสาธารณสุข (สสจ.)เชียงราย เมื่อ 15 พฤศจิกายน โดย อ.แม่สาย นำไปตรวจคัดกรองน้ำดื่มบรรจุขวด น้ำแข็ง น้ำดื่มโรงเรียน และโรงพยาบาลแม่สาย รวม 30 ตัวอย่าง ผลผ่านทั้งหมด ติดตั้งระบบกรองนาโนไบโอชาร์แล้ว 4 พื้นที่ในเชียงราย กำจัดสารหนูได้สูงสุด 99% ตัวอย่างที่บ้านริมกก อ.เมืองเชียงราย ลดสารหนูในน้ำดิบจาก 0.069 เหลือ 0.0035 มิลลิกรัมต่อลิตร (ลดลงเกือบ 95%) ด้วยต้นทุนไม่ถึง 2 บาทต่อน้ำ 1,000 ลิตร ระยะถัดไปกรมทรัพยากรน้ำบาดาลจะสร้างระบบประปาบาดาลในพื้นที่มีปัญหาใน อ.แม่สาย กำหนดแล้วเสร็จใน120วัน