ข่าวประชาสัมพันธ์

ต้นไม้ก็ผลิตไฟฟ้าได้22กระถางก็สว่างแล้ว-งานวิจัยมจธ.

มจธ. พัฒนา “ต้นไม้สร้างไฟฟ้า” พร้อมระบบกักเก็บพลังงาน ใช้ 22 กระถาง เปิดไฟ LED 10 ดวง นาน 90 นาที หวังต่อยอดพลังงานสะอาดจากพื้นที่สีเขียว

ผศ. ดร.รุจิรา ดลเพ็ญ นักวิจัยสถาบันพัฒนาและฝึกอบรมโรงงานต้นแบบ (สรบ.) และห้องปฏิบัติการวิจัย Remediation มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เปิดเผยว่าได้พัฒนาเทคโนโลยี Plant-E นำกระบวนการทางธรรมชาติระหว่างรากพืชกับจุลินทรีย์ในดินมาผลิตกระแสไฟฟ้า กับพัฒนาระบบเก็บเกี่ยวและสะสมพลังงาน นำไฟฟ้าปริมาณน้อยมาใช้งานได้จริง ผลทดลองใช้ต้นไม้ 22 กระถาง สะสมพลังงานจนใช้เปิดหลอดไฟ LED สีแดง 10 ดวงได้นานกว่า 1.30 ชั่วโมง และเมื่อหยุดใช้งาน ระบบก็สะสมพลังงานกลับขึ้นมาใหม่ได้ ซึ่งคาดหวังจะต่อยอดเป็นแหล่งพลังงานขนาดเล็กสำหรับเซ็นเซอร์และอุปกรณ์ตรวจวัดสิ่งแวดล้อมในอนาคต หรือใช้ในพื้นที่ที่มีแสงแดดจำกัด เช่น อาคารสำนักงาน คอนโดมิเนียม หรือพื้นที่สีเขียวภายในอาคาร 

 

การผลิตไฟฟ้าจากพืช เริ่มจากต้นไม้สังเคราะห์แสงและสร้างสารอินทรีย์เพื่อการเจริญเติบโต สารอินทรีย์บางส่วนจะออกมาบริเวณรากพืช จุลินทรีย์ในดินจะนำสารนี้ไปใช้ จุลินทรีย์บางกลุ่มจะถ่ายทอดอิเล็กตรอนไปยังขั้วไฟฟ้าที่ติดตั้งไว้ในดิน ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าเมื่อเชื่อมต่อเข้ากับวงจร จึงไม่ใช่การดึงไฟฟ้าออกจากต้นไม้โดยตรง แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากกระบวนการทำงานร่วมกันระหว่างพืชกับจุลินทรีย์ ซึ่งเกิดขึ้นได้ทั้งกลางวันและกลางคืนเมื่อมีสภาพแวดล้อมเหมาะสม


ทีมวิจัยใช้ต้นอเมซอน ซึ่งเป็นพืชที่ชอบน้ำ ดูแลรักษาง่ายในการทดลอง พัฒนากระถางและการจัดวางขั้วไฟฟ้าให้เหมาะสม เนื่องจากขนาดกระถาง ระยะห่าง จำนวนขั้วไฟฟ้า รวมถึงความชื้นและคุณสมบัติของดินล้วนส่งผลต่อปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้ นอกจากนี้ ยังนำองค์ความรู้จากงานวิจัยด้านวัสดุขั้วไฟฟ้าและความเสถียรของระบบมาพัฒนาร่วมกัน โดยเฉพาะการใช้วัสดุคาร์บอนที่เหมาะกับสภาพแวดล้อมที่มีความชื้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ความทนทานของระบบ

 

แม้จะผลิตไฟฟ้าได้ แต่ก็มีปริมาณน้อย ไม่สม่ำเสมอ การเพิ่มแรงดันไฟฟ้าเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ ทีมวิจัยต้องพัฒนาวงจรที่รับพลังงานปริมาณเล็กน้อยจากกระถางหลายใบมารวมกัน แล้วเก็บสะสมไว้ในอุปกรณ์ ซูเปอร์คาปาซิเตอร์ (Supercapacitor) นำไปจ่ายให้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าขนาดเล็ก ทำให้ระบบนำพลังงานจากพืชมาใช้ประโยชน์ได้


การทดลองเชื่อมต่อต้นไม้ 22 กระถางแบบขนาน พบระบบมีแรงดันไฟฟ้าขาเข้าประมาณ 0.51 โวลต์ สะสมพลังงานจนมีแรงดัน 3.23 โวลต์ ภายใน 24 ชั่วโมง คิดเป็นพลังงานสะสมประมาณ 20.87 จูล ถ้าใช้ 18 กระถางจะใช้เวลาประมาณ 48 ชั่วโมงสะสมพลังงานจนถึงแรงดันใกล้เคียงกัน แสดงว่าการเพิ่มจำนวนกระถาง จะลดเวลาสะสมพลังงานได้ภายใต้เงื่อนไขการทดลอง

 

ทีมวิจัยทดลองนำพลังงานที่สะสมไว้ไปเปิดหลอดไฟ LED สีแดง 10 ดวง พบว่าให้แสงสว่างได้นานกว่า 1 ชั่วโมงครึ่ง มีความสว่างสูงในช่วง 30 นาทีแรก จากนั้นจะค่อยลดลงตามพลังงานที่เหลือ เมื่อหยุดใช้งาน ระบบก็จะสะสมพลังงานกลับขึ้นมาใหม่ได้อีก นอกจากนี้ ยังพัฒนาระบบติดตามข้อมูลผ่านอินเทอร์เน็ตดูการสะสมและการใช้พลังงานผ่านโทรศัพท์มือถือ ช่วยให้ศึกษาการทำงานของระบบได้อย่างต่อเนื่อง

 

แม้ผลการทดลองจะเป็นความก้าวหน้า แต่ Plant-E ยังอยู่ในขั้นต้นแบบและผลิตไฟฟ้าได้น้อย ใช้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปหรือทดแทนโซลาร์เซลล์ไม่ได้ ทีมวิจัยมองว่าเทคโนโลยีนี้เหมาะกับการต่อยอดไปสู่อุปกรณ์ที่ใช้พลังงานต่ำ เช่น เซนเซอร์ตรวจวัดความชื้นในดิน อุณหภูมิ หรือคุณภาพสิ่งแวดล้อม หากพัฒนาให้มีประสิทธิภาพและความเสถียรให้เพียงพอ จะลดการเปลี่ยนแบตเตอรี่ 


“Plant-E ไม่ได้พัฒนามาแข่งกับโซลาร์เซลล์ แต่เป็นการเพิ่มคุณค่าให้พื้นที่สีเขียวเป็นแหล่งพลังงานขนาดเล็กได้อีกทางหนึ่ง” ผศ.ดร.รุจิรา กล่าว

 

การพัฒนาขั้นต่อไป ทีมวิจัยต้องการให้ระบบผลิตและเก็บไฟฟ้าได้มากขึ้น โดยใช้ต้นไม้จาก 22 กระถาง เหลือ 2 - 3 กระถาง ปรับปรุงวงจรให้มีขนาดเล็กและติดตั้งง่ายขึ้น แต่ยังต้องทดสอบเรื่องต้นทุน ความทนทาน และผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของพืชเพิ่มด้วย 

 

“แม้วันนี้พลังงานที่ผลิตได้ยังมีปริมาณไม่มาก แต่หากพัฒนาให้ระบบมีประสิทธิภาพและเสถียรมากขึ้น ในอนาคตพื้นที่สีเขียวอาจเป็นส่วนหนึ่งของระบบพลังงานขนาดเล็กที่สนับสนุนเทคโนโลยีสำหรับดูแลเมืองและสิ่งแวดล้อมได้อีกทางหนึ่งด้วย” ผศ.ดร.รุจิรา กล่าว