บพท. จับมือจุฬาฯ ปั้นโมเดล CDSIE ยกระดับห่วงโซ่มูลค่าโคนมไทย เพิ่มรายได้กลุ่มเกษตรกรกว่า 39 ล้านบาทต่อปี
หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) ร่วมกับคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดทำโครงการสร้างนิเวศธุรกิจโคนมไทยเพื่อความยั่งยืน เปลี่ยนจากการแก้ปัญหาเฉพาะจุด เป็นการสร้างนิเวศนวัตกรรมเพื่อสังคม หรือ Social Innovation Ecosystemเกื้อกูลกันตลอดห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่เกษตรกร สหกรณ์ หน่วยบริการสัตวแพทย์ มหาวิทยาลัย ภาครัฐ จนถึงภาคเอกชน ให้ทำงานร่วมกันได้จริง
โครงการนี้ คือการพัฒนาโมเดล Chula Dairy Social Integrated Enterprise หรือ CDSIE รูปแบบวิสาหกิจชุมชนเพื่อสังคมกึ่งธุรกิจ เชื่อมฟาร์ม สหกรณ์ ข้อมูล เทคโนโลยี และตลาดเข้าด้วยกัน สร้างระบบนิเวศธุรกิจโคนมที่แข็งแรงและเกื้อกูลกันตลอดห่วงโซ่ ออกแบบการทำงาน 8 ด้าน ครอบคลุมการพัฒนาเกษตรกรแกนนำ ปรับบทบาทสหกรณ์ เชื่อมเครือข่ายผู้เกี่ยวข้อง สร้างแพลตฟอร์มการเรียนรู้เสมือนจริง 360 องศา การใช้ข้อมูลดิจิทัลและเทคโนโลยีฟาร์มอัจฉริยะ การพัฒนาธุรกิจอาหารสัตว์ การยกระดับห้องปฏิบัติการตรวจคุณภาพน้ำนม และการถ่ายทอดโมเดลไปยังสหกรณ์อื่น
แนวทางคือให้เกษตรกรใช้ข้อมูลจริงแทนการคาดเดา ใช้แอปพลิเคชันบริหารจัดการฟาร์ม ระบบบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูลการผลิตรายฟาร์ม ใช้เซนเซอร์และปัญญาประดิษฐ์ติดตามพฤติกรรมและสุขภาพโคนม ตรวจจับภาวะเป็นสัดเพื่อเพิ่มโอกาสการผสมติด ลดความสูญเสีย และวางแผนการผลิตได้แม่นยำขึ้น
โครงการได้พัฒนา Virtual Farm Learning Center หรือศูนย์เรียนรู้ฟาร์มเสมือนจริง 360 องศา ให้เกษตรกรและผู้เกี่ยวข้องเรียนรู้การจัดการฟาร์มที่ดีได้ทุกที่ทุกเวลาสหกรณ์ ที่เคยเป็นเพียงจุดรับซื้อน้ำนมดิบ ปรับให้เป็นกลไกกลางของระบบ ทั้งในฐานะฐานข้อมูล ศูนย์บริการ พื้นที่เรียนรู้ ช่องทางที่ช่วยให้เกษตรกรรายย่อยเข้าถึงเทคโนโลยีและมาตรฐานเดียวกับฟาร์มขนาดใหญ่
โครงการให้ความสำคัญกับคุณภาพน้ำนมดิบและมาตรฐานอาหารสัตว์ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อรายได้ของเกษตรกร เน้นการจ่ายราคาตามคุณภาพ แทนที่จะเป็นสินค้าราคาเดียวกันทั้งหมด เพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรลงทุนปรับปรุงฟาร์มและผลิตน้ำนมคุณภาพสูงขึ้น จากการนำร่อง 42 ฟาร์มพบว่า การใช้ข้อมูล เทคโนโลยี มาตรฐาน และการจัดการเชิงระบบ สร้างผลทางเศรษฐกิจได้จริง ช่วยเพิ่มรายได้รวมของกลุ่มเกษตรกร 38.4% มูลค่า 39,083,359 บาทต่อปี เพิ่มปริมาณน้ำนมดิบ 23.3% หรือ 1,220,918 กิโลกรัมต่อปี ทำให้ภาระหนี้เฉลี่ยของเกษตรกรลดลง 3.1%
ส่วนผลตอบแทนจากการลงทุนวิจัย ในทางเศรษฐกิจสูงถึง 749.01% หรือเท่ากับเงินวิจัยทุก 1 บาท ให้ผลตอบแทน 7.49 บาท
อุตสาหกรรมโคนมไทยดำเนินการต่อเนื่องมานานกว่า 6 ทศวรรษ สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจไม่ต่ำกว่า 60,000 ล้านบาทต่อปี แต่เป็นโจทย์ยากของเกษตรกรและสหกรณ์อย่างต่อเนื่อง ทั้งการพึ่งพานมผงนำเข้าจากต่างประเทศ ต้นทุนการผลิตในประเทศสูง ความผันผวนของปัจจัยภายนอก รายได้เกษตรกรที่ไม่แน่นอน ข้อจำกัดของระบบสหกรณ์ที่ไม่สามารถเป็นกลไกกลางในการพัฒนาอุตสาหกรรมโคนมได้อย่างเต็มศักยภาพ
